X

aan 't werk in bos en natuur

Boomslepen en ander werk in moeilijk toegankelijk of kwetsbaar terrein

In bos- en natuurbeheer kunnen paarden op velerlei gebieden worden ingezet. In de bosbouw gebruiken we onze paarden vooral bij het houtslepen, vanaf de eerste dunning tot en met de laatste oogst van het stamhout. Tegenwoordig is een breed scala aan zowel traditionele als moderne apparatuur beschikbaar om ook het zwaarste hout met paardenkracht te kunnen uitslepen.
 


Duurzaam transport van dik stamhout.

Zeker in combinatie met een uitsleeptractor is een hoge produktie mogelijk. Daarbij sleept het paard het hout uit het bosvak en vervolgens brengt de trekker het hout naar de verzamelplaats. Bij sleepafstanden tot circa 100 meter kan met een paard zelfs een hogere produktie bereikt worden.


Boomslepen: inzet van tweespan bij zwaar stamhout.

Paarden zijn bij uitstek geschikt om te worden ingezet op steile hellingen, natte plekken en ecologisch kwetsbare gebieden die voor machines ontoegankelijk zijn, of waar machines te veel schade aanrichten aan bodem en opstanden. Dankzij hun grote wendbaarheid en te verwaarlozen bodemdruk richten paarden nagenoeg geen schade aan. Het gebruik van paardenkracht is dus een ecologisch verantwoorde manier van werken, waarbij de bodem, flora en fauna in een bestand gespaard worden. Door de, in vergelijking met machines geringe bodemdruk van de paardenhoef, herstelt de bosbodem zich na afloop van de werkzaamheden snel. Paardenwerk maakt geen lawaai en produceert geen uitlaatgassen. Er is geen risico op lekkage van brandstof of olie, wat in kwetsbare natuurgebieden en waterwingebieden van doorslaggevend belang is. Ook bij het oogsten van hout op of in de buurt van kwetsbare archeologische vindplaatsen kunnen paarden hun nut bewijzen. Onderaan deze pagina, in het lichtrode deel, vindt u een tabel waarin paard en machine op enkele voor de inzet in bos en natuur belangrijke criteria worden vergeleken.


Aan het werk op de 'zeereep', in opdracht van het Amsterdamse Watercyclusbedrijf Waternet.

Emotionele waarde van het werk door paarden

Ook de emotionele waarde is een belangrijke factor bij de afweging tussen het gebruik van machines of van paarden. Hoewel moeilijk in geld uit te drukken blijkt telkens weer hoezeer een werkend paard gewaardeerd wordt door het publiek, een aspect dat vooral bij politiek gevoelige objecten wel eens doorslaggevend kan zijn om de vereiste goedkeuring voor een dunning of velling te verkrijgen.

Verwijderen ongewenste opslag met inzet van werkpaarden

Wij zetten onze paarden ook in bij de bestrijding van ongewenste opslag, zoals vliegdennen en vogelkers, bedoeld om de weidsheid van het landschap te handhaven. Met paarden wordt de kwetsbare heidevegetatie gespaard en worden door een goede samenwerking met de zager grote oppervlaktes in korte tijd vrijgemaakt van vliegdennen en/of berken. Dat toonden we onlangs aan in het Roozendaalse veld, in opdracht van de gemeente Rheden.


Verwijdering ongewenste opslag in het Rosendaalse veld, in opdracht van de gemeente Rheden.


Rooien van vogelkers.

Bestrijding van adelaarsvaren 

In veel natuurgebieden zijn oprukkende adelaarsvarenvegetaties een groot probleem voor bosverjonging en heidebeheer. Bij zowel bossen als heides gaat dit gepaard met een verlies aan biodiversiteit. Maaien is geen optie, omdat de ondergrondse wortelstokken dan weer nieuwe varens aanmaken. Chemische bestrijding om varens uit te roeien is duur en onwenselijk. In Engeland worden goede resultaten bereikt met het kneuzen van de stengels. Ook hier kan het paard goede diensten bewijzen, vooral natuurlijk in moeilijk toegankelijk terrein. Een paardgetrokken varenkneuzer kneust de stengel van de plant op verschillende plaatsen en zorgt er zo voor dat de sapstroom verstoord wordt. Dit proces verzwakt het vermogen van de plant om voedingsstoffen op te slaan voor de ontwikkeling van het volgende jaar en de plant zal uiteindelijk verdrogen.


Bestrijding van de Adelaarsvaren.

Het kneuzen van de varens moet worden uitgevoerd na het groeiseizoen van eind juni-augustus en heeft vele voordelen, zoals:

  • kneuzen verzwakt de plant veel meer dan maaien
  • gebruik van chemicaliën wordt vermeden
  • de dikke strooisellaag wordt versneld afgebroken
  • kneuzen is niet afhankelijk van de weersomstandigheden
  • kneuzen Is bijzonder kosteneffectief op gevoelige of ontoegankelijke terreinen

Met een speciaal aan paardentractie aangepaste kneuzer bewerken we per dag één tot twee hectare. Studies hebben aangetoond dat met deze methode hergroei wordt beperkt tot 50-90%, afhankelijk van plaatselijke omstandigheden. Een regime van 3-5 jaar achter elkaar kneuzen kan nodig zijn voor het  definitief doen verdwijnen van de adelaarsvaren.


Kneuzen van de Adelaarsvaren.

Maaien met trekpaarden

Wat betreft door paarden getrokken maaimachines zijn veel ontwikkelingen aan de gang. Met een wielaangedreven maaier – of eventueel met een licht hulpmotortje voor de aandrijving van het maaiwerk –, getrokken door een tweespan kunnen nu ook drassige terreinen in natuurgebieden. Maar ook bermen of schouwpaden langs watergangen kunnen zo op duurzame wijze gemaaid worden.


Maaien in natuurgebied.

Professionele diensten voor bos en natuur

Onze professionele organisatie met ervaren paarden en professionele werktuigen levert een breed pakket voor aanleg, beheer en onderhoud van bos en natuurgebied. We hebben diverse omvangrijke projekten gerealiseerd o.a. voor de gemeenten Den Haag, Rijswijk en Rheden en voor Waternet – het Waterbedrijf van de gemeente Amsterdam en Waterschap Amstel, Gooi en Vecht –, naar volle tevredenheid van onze opdrachtgevers. Lees meer hierover onder 'opdachtgevers over paard aan 't Werk', hieronder, in grijze deel van deze pagina. Zo nodig schakelen we ook collega-trekpaardenhouders in, zodat ook de grotere projecten in een beperkte tijd veilig kunnen worden afgewerkt. Uiteraard verzorgen wij indien gewenst het gehele pakket van werkzaamheden, zoals in de bosbouw van het vellen tot de afvoer van het hout. Een selectie van door paard aan 't Werk uitgevoerde projecten vindt u op de pagina 'over ons'.

Wij gaan graag met u in gesprek om samen te bezien wat onze werkpaarden voor uw organisatie kunnen betekenen. Neem contact met ons op via: info@paardaanhetwerk.nl

film

 

 

 

 

Opdrachtgevers over paard aan 't Werk

Waternet

Waternet, het Amsterdamse watercyclusbedrijf, beheert o.a. de Amsterdamse Waterleidingduinen, het duingebied tussen Noordwijk en Zandvoort. Het betreft hier veelal geaccidenteerd terrein met soms zeer steile hellingen. Waternet heeft samen met het Hoogheemraadschap Rijnland, Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en de gemeenten Noordwijk en Zandvoort het natuurherstelproject 'Noordvoort' uitgevoerd voor meer dynamiek in de zeereep. Hierbij zijn stuifkuilen aangelegd. In deze delen van de zeereep kan de wind weer vat krijgen op het stuifzand en zo de dynamiek van duinvorming bevorderen. Waternet verzocht paard aan 't Werk de locaties van de stuifkuilen door paarden met ploegen te ontdoen van helmgras en andere vegetatie en zo het stuiven van het zand te stimuleren.

Willem Stuulen (coördinator Bron- en natuurbeheer Waternet) zegt hierover: "Ieder deel van het duin is anders en daarom is maatwerk in het beheer belangrijk. De  kleinschaligheid, soms zeer steile hellingen en de vaak kwetsbare vegetatie op de zeereep maakten het gebruik van machines voor het nabeheer ongewenst. Voor het nabeheer van de stuifkuilen besloten we daarom gebruik te maken van trekpaarden met ploeg. Hierdoor werden de wortels van de terug groeiende vegetatie door gesneden zodat het zand weer vrij kon stuiven. Ron Le Poole heeft samen met  zijn collega’s de gebroeders Holster  met hun trekpaarden deze lastige klus ruim binnen de gestelde tijd  naar onze volle tevredenheid geklaard. Het resultaat is erg goed en we verwachten dat de stuifkuilen het komende decennium actief blijven."


Gemeente Den Haag/Wallaard Groen BV

De gemeente Den Haag heeft een meerjarig dunningsplan voor de ruim tien parken binnen haar gemeentegrenzen. Verspreid over meerdere jaren wordt telkens een deel van de parken gedund. In haar streven zoveel mogelijk duurzaam te werken heeft de gemeente in de besteksbepalingen opgenomen dat het gedunde hout met paarden moet worden uitgesleept. Wallaard Groen BV, de aannemer die dit werk de komende drie jaar uitvoert, heeft paard aan ‘t Werk verzocht het uitslepen van het door hen gezaagde dunningshout te verzorgen.

Rutger de Graaf, directeur Wallaard Groen BV zegt hierover: "Onze samenwerking met Ron Le Poole en zijn collega’s de gebroeders Holster verliep erg voorspoedig. Dankzij de inzet van meerdere paarden konden we het werk in de Haagse parken vlot, efficiënt  en zonder enige schade aan paden of opstanden voltooien. Wij hebben  veel respect voor de wijze waarop deze mensen omgaan met hun paarden, het publiek en de natuurterreinen waarin gewerkt wordt. Wat ons betreft kunnen we deze samenwerking zeker ook de komende jaren voortzetten."


Gemeente Rheden

Nienke Moll, beheerder Rozendaalse Veld, gemeente Rheden: "Bij de werkzaamheden in de natuurgebieden, en met name de heidegebieden die wij als gemeente beheren, proberen wij vanwege de bodemopbouw en kwetsbare vegetatie de inzet van machines tot een minimum te beperken. Er zijn ook plekken waar machines gewoonweg niet kunnen komen vanwege bodemreliëf. Wij kiezen daarom bij het uitvoeren van beheerswerkzaamheden veel voor het gebruik van paarden. Een bijkomend voordeel is dat in gebieden met een hoge recreatiedruk en loslopende honden het werken met paarden zonder problemen verloopt. We ontvangen zelfs positieve reacties. In onze opdracht heeft Ron Le Poole met zijn collega Bert Harmsen in de afgelopen winters op het Rozendaalse Veld de opslag van vliegdennen en berken verwijderd. Ook de gezamenlijke inzet met onze vrijwilligers van de Heidewerkgroep werkte stimulerend. Ron en zijn paarden hebben zo een goede bijdrage geleverd aan ons beheerdoel om de openheid van de heide mét haar kwetsbare vegetatie te bewaren."

Een vergelijking tussen machine en paard

 

Criterium Machine Paard
Aanschafkosten zeer hoog gering
Onderhoudskosten hoog, veel energie gering, o.a. door weinig materiaal beperkte energie/'brandstof'behoefte
Energieverbruik hoog, fossiele energie gering
Milieubelasting hoog tot middelmatig: uitlaatgassen, CO2-emissie, geluid, risico lekkage olie en brandstof gering tot nul, geen lawaai of stank
Bodembeschadiging hoog tot middelmatig gering tot nul
Bestandsbeschadiging hoog tot middelmatig gering tot nul
Acceptie bij het publiek gering groot, veel sympathie en positieve emotie
Totaalbalans overwegend negatief positief